48 bài để chủ doanh nghiệp tự kiểm soát thuế và bộ máy kế toán của mình
Chủ doanh nghiệp nào tôi gặp cũng giỏi một thứ, người giỏi bán hàng, người giỏi làm sản phẩm, người giỏi dùng người. Riêng thuế thì gần như ai cũng để cho người khác lo. Rồi tới một ngày hóa đơn bị dừng, tài khoản công ty bị phong tỏa, hoặc một tờ thông báo yêu cầu giải trình nằm trên bàn, và người phải đứng ra trả lời lại là người biết ít nhất về nó trong cả công ty.
Tôi viết 48 bài này cho người đó, tức là cho anh/chị. Tôi không viết cho kế toán. Đọc xong anh/chị sẽ không biết hạch toán, cũng không thuộc thêm điều luật nào, nhưng anh/chị sẽ nhìn ra công ty mình đang hở ở đâu, biết hỏi kế toán câu gì và biết việc nào phải tự tay giữ.
Chuỗi này giúp anh/chị khỏi mất những khoản lẽ ra không mất, như tiền phạt, tiền chậm nộp, hay một khoản chi bị loại chỉ vì thiếu một tờ giấy. Còn chuyện làm sao nộp ít thuế đi thì tôi không bàn ở đây.
Chuỗi bài đi theo đường nào
48 bài chia làm 6 module, xếp theo đúng thứ tự một người chủ thường gặp chuyện. Đầu tiên là nhìn ra rủi ro, rồi dựng cái nền để quản nó. Sau đó soi từng giao dịch hằng ngày, tới những quyết định lớn của riêng người chủ. Module thứ năm nói chuyện gì xảy ra khi cơ quan thuế gõ cửa, và module cuối gom tất cả lại thành thói quen mỗi tháng.
Mỗi bài có gì
Bài nào cũng đọc trong khoảng năm phút và theo cùng một khuôn, quen rồi thì anh/chị lướt rất nhanh.
Tình huốngBản án có thật kể lại không nêu tên, hoặc một công ty giả định có con số.
Góc nhìn người kiểm traTôi đứng sang phía người đi kiểm tra để chỉ anh/chị thấy họ nhìn vào đâu.
Câu hỏi cho kế toánBa câu anh/chị nên hỏi kế toán ngay trong tuần để biết công ty đang ở đâu.
Việc nên làmVài việc cụ thể anh/chị tự làm được ngay, không cần biết nghiệp vụ kế toán.
Anh/chị không phải đọc lần lượt. Bài nào cũng tự đứng được, cuối mỗi bài có chỉ sang bài trước và bài sau.
Đang có việc gấp thì đọc bài nào
Ô vàng đặc là bài đã đăng, bấm để đọc. Ô viền là bài sắp đăng.
Danh sách 48 bài
1Module 1 · Bài 1 – 8Nhìn thấy rủi roĐã đăng 8/8
Module này chưa bàn cách xử lý. Nó chỉ giúp anh/chị nhìn ra những chỗ thuế đang nằm trong công ty mà lâu nay mình tưởng đã có người lo. Nên đọc trước nếu anh/chị đang giao trọn thuế cho kế toán hoặc dịch vụ bên ngoài.
- 01Giao hết thuế cho kế toán, vì sao người bị gọi tên vẫn là anh/chị?
- 02Những dấu hiệu nhỏ nào đưa doanh nghiệp vào vùng quan sát của cơ quan thuế?
- 03Ghi nhận doanh thu sớm hay muộn một kỳ: rủi ro thuế nằm ở đâu?
- 04Có hóa đơn, có hợp đồng, vì sao chi phí vẫn bị loại khi quyết toán?
- 05Không mua bán hóa đơn, vì sao vẫn bị nghi ngờ?
- 06Vì sao cơ quan thuế nhìn dòng tiền trước khi nhìn hóa đơn?
- 07Hợp đồng, hóa đơn, chuyển khoản đủ cả: còn thiếu bằng chứng gì?
- 08Kết Module 1: Từ nhìn thấy rủi ro đến kiểm soát được rủi ro
2Module 2 · Bài 9 – 15Dựng nền quản trịĐã đăng 7/7
Nhìn thấy rồi thì phải có cái nền để quản. Module này nói về cách làm việc với kế toán, về hệ thống sổ sách khi công ty lớn lên và về vài chốt kiểm soát vừa sức một công ty nhỏ. Nên đọc nếu doanh thu đã tăng mà bộ máy kế toán vẫn như ngày đầu.
- 09An toàn về thuế là không sai, hay là sai mà kiểm soát được?
- 10Chủ doanh nghiệp nên họp với kế toán thế nào để kiểm soát rủi ro thuế?
- 11Kế toán nội bộ, dịch vụ ngoài và chủ doanh nghiệp: ai đề xuất, ai quyết?
- 12Doanh nghiệp lớn lên, vì sao hệ thống kế toán cũ bắt đầu gây nguy hiểm?
- 13Khi nào nên nâng cấp hệ thống kế toán và bắt đầu từ đâu?
- 14Kiểm soát nội bộ tối giản: "áo giáp thuế" nào vừa với doanh nghiệp nhỏ?
- 15Kết Module 2: Từ nền tảng quản trị đến từng điểm chạm thuế
3Module 3 · Bài 16 – 25Điểm chạm thuế trong từng giao dịchSắp đăng
Thuế không sinh ra ở tờ khai, nó sinh ra ở từng lần bán hàng, mua hàng, trả lương, nhập kho. Module này đi qua chín loại giao dịch quen nhất, mỗi bài một loại. Nên đọc nếu anh/chị muốn soi lại việc hằng ngày của công ty mình.
- 16Hợp đồng ghi một đằng, bản chất một nẻo: doanh thu của anh/chị đã được gọi đúng tên chưa?
- 17Bán hàng chưa xuất hóa đơn, tiền về tài khoản cá nhân: ai đang nhìn thấy khoản tiền đó?
- 18Khuyến mại, biếu tặng, chiết khấu, hàng mẫu: món quà nào đang để lại hóa đơn và thuế?
- 19Mua hàng thật, trả tiền mặt, "xin" hóa đơn cho đủ: khoản chi ấy còn lại gì khi quyết toán?
- 20Quỹ lương: vì sao khoản chi lớn nhất lại dễ bị loại nhất?
- 21Kho trên sổ một đằng, kho thật một nẻo: phần chênh ấy sẽ được gọi là gì?
- 22Xe đứng tên công ty chở gia đình, nhà của chủ làm trụ sở: tài sản của ai, chi phí của ai?
- 23Công nợ treo nhiều năm: những con số "để đó" trên bảng cân đối đang kể chuyện gì?
- 24Hoàn thuế GTGT: tiền của mình, vì sao lấy về lại khó và đôi khi không nên vội lấy?
- 25Kết Module 3: Chín điểm chạm thuế chủ doanh nghiệp nên tự nhìn mỗi tháng
4Module 4 · Bài 26 – 35Quyết định của chủ và dấu vết thuếSắp đăng
Có những việc kế toán không quyết thay được, như rút tiền công ty, cho công ty vay, chia lợi nhuận, mở thêm điểm bán hay đóng cửa công ty. Thuế của những việc ấy được định ngay lúc anh/chị ký. Nên đọc nếu công ty là của gia đình, hoặc anh/chị sắp có một quyết định lớn.
- 26"Tiền công ty cũng là tiền của tôi": rút ra tiêu riêng thì trên sổ nó thành cái gì?
- 27Công ty vay chủ, chủ vay công ty, vốn điều lệ góp chưa đủ: ba khoản treo quen thuộc này tốn bao nhiêu thuế?
- 28Trả lương cho chính mình hay chờ chia lợi nhuận: đồng nào về túi anh/chị đứng vững hơn?
- 29Mấy công ty "anh em" cùng một ông chủ: lúc nào giá nội bộ bị tính lại, lúc nào mất luôn thuế suất thấp?
- 30Ưu đãi thuế: được hưởng hôm nay, vì sao vẫn có thể bị truy thu ngày mai?
- 31Từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp sau khi bỏ thuế khoán: lên lúc nào, mang theo gì, bỏ lại gì?
- 32Mở thêm cửa hàng, chi nhánh, gian hàng trên sàn: mỗi điểm bán mới kéo theo nghĩa vụ gì?
- 33Góp vốn, bán vốn, đổi chủ: thuế nằm ở đâu khi công ty sang tay?
- 34Tạm ngừng, giải thể hay cứ "để công ty ngủ đông": bỏ mặc thì ai trả giá?
- 35Kết Module 4: Trước mỗi quyết định lớn, năm câu về thuế chủ doanh nghiệp nên tự hỏi
5Module 5 · Bài 36 – 43Khi cơ quan thuế làm việcSắp đăng
Module này đi theo đúng trình tự ngoài đời: công ty bị chấm điểm, tự sửa sai khi còn kịp, nhận thông báo giải trình, đón đoàn kiểm tra, rồi tới tiền phạt, nợ thuế và quyền phản đối của doanh nghiệp. Nên đọc ngay nếu anh/chị vừa nhận một thông báo từ cơ quan thuế.
- 36Cơ quan thuế đang xếp doanh nghiệp anh/chị vào nhóm nào, và nhóm đó quyết định điều gì?
- 37Phát hiện mình khai sai: tự sửa lúc nào thì còn kịp?
- 38Nhận thông báo giải trình: mười ngày làm việc ấy nên dùng thế nào?
- 39Đoàn kiểm tra đến công ty: chuẩn bị gì, ai nói, ai ký?
- 40Chậm một ngày, sai một dòng: tiền chậm nộp và tiền phạt cộng lại thành bao nhiêu?
- 41Nợ thuế quá 90 ngày: tài khoản bị phong tỏa, hóa đơn bị ngừng, giám đốc bị hoãn xuất cảnh, cái gì đến trước?
- 42Không đồng ý với kết luận của cơ quan thuế: doanh nghiệp có quyền gì và nên dùng thế nào?
- 43Kết Module 5: Bộ hồ sơ phòng vệ thuế nên nằm sẵn trong tủ
6Module 6 · Bài 44 – 48Biến thuế thành thói quen quản trịSắp đăng
Năm module trước là hiểu, module này là giữ cho đều. Nó trả hai món nợ từ Module 2, là chuyện có kiểm soát nội bộ mà vẫn dính rủi ro và chuyện khi nào nên thay kế toán, rồi đưa anh/chị một trang số liệu để xem mỗi tháng và một lịch thuế cả năm.
- 44Đã có kiểm soát nội bộ mà vẫn dính rủi ro thuế: lỗi thường nằm ở đâu?
- 45Khi nào nên tin kế toán, khi nào phải tự nhìn, và khi nào nên thay?
- 46Một trang giấy mỗi tháng: mười con số về thuế chủ doanh nghiệp nên tự xem
- 47Lịch thuế cả năm của chủ doanh nghiệp: tháng nào, quý nào phải hỏi gì?
- 48Kết series: Từ tư duy thuế đến năng lực làm chủ
Sáu module trên web cũng là sáu module của khóa Thuế & Kế toán cho Chủ doanh nghiệp tôi mở trong năm 2027. Bài viết cho anh/chị cách nhìn, lên lớp thì anh/chị làm trên chính công ty mình.
Đọc Bài 1 →