Có một điều mà càng đi lâu trong nghề, người ta càng thấm - kinh nghiệm không tự lớn lên theo năm tháng. Nó chỉ lớn khi mình còn chịu bước thêm.
Ai làm lâu năm cũng có học. Học từ sếp, từ đồng nghiệp, từ những lần sai mà nhớ đến già. Nhưng có một kiểu dừng lại rất khó nhận ra. Là khi việc đã quen tay, mọi thứ trôi êm, và mình bắt đầu tin rằng những gì mình biết là đủ dùng.
Thứ đáng ngại nhất của người làm nghề lâu năm chưa bao giờ là thiếu kiến thức. Là sự ỳ.
Sự ỳ không ồn ào. Nó đến rất hiền. Là văn bản mới ra, mình đọc lướt cái tiêu đề rồi để đó. Là phần mềm đổi giao diện, mình nhờ đứa em làm hộ cho nhanh. Là câu "trước giờ vẫn làm thế có sao đâu" nói ra nhẹ tênh vào một chiều thứ Sáu. Không có gì sai cả. Chỉ là mỗi lần như thế, mình đứng lại một chút.
Người xưa có câu "học như chèo thuyền ngược nước, không tiến ắt lùi". Dòng nước không dừng để đợi ai. Mình buông mái chèo một năm, chẳng thấy gì khác. Mười năm sau nhìn lại, bờ đã ở rất xa.
Tôi tình cờ nghe được một chuyện. Có anh ngoài năm mươi, được hỏi bí quyết giữ phong độ, anh bảo mỗi năm chỉ cố học một thứ mới. Năm nay anh học Excel nâng cao, thầy là cô con gái đang học lớp mười. Anh kể khó nhất không phải hàm, khó nhất là hỏi lại lần thứ ba mà không bị con lườm. Mọi người cười. Nhưng tôi nghĩ người như anh sẽ chẳng bao giờ già trong nghề.
Người bản lĩnh ở tuổi xế chiều có một vẻ rất riêng. Họ không vội, không cố tỏ ra mình biết hết. Họ vẫn ngồi đọc quy định mới với cặp kính trễ xuống sống mũi, vẫn ghi vài dòng vào cuốn sổ nhỏ, vẫn hỏi người trẻ một câu "em chỉ anh chỗ này với" mà không thấy ngượng. Cái chất của họ nằm ở đó… kinh nghiệm cũ, cộng với một cái đầu còn mở.
Còn khi mình để sự ỳ ở lại quá lâu, cái giá không đến một lần. Nó đến chậm và lặng lẽ. Một cơ hội trôi qua mà mình không hay. Một cuộc họp không còn ai quay sang hỏi ý mình. Một ngày nhận ra những người từng cần mình, giờ đã tự làm được.
Đời người vạn vật đều có nhân quả. Thanh xuân gieo thói quen nào, tuổi xế chiều gặt đúng thứ ấy. Ông trời chẳng phạt ai, chỉ trả lại đúng điều mình đã chọn mỗi ngày. Bạn đã đi bao nhiêu năm trong nghề? Và năm nay, bạn cho phép mình mới thêm được điều gì?
Sổ sách thì cuối kỳ phải khóa. Còn người kế toán, đừng bao giờ khóa sổ chính mình.
P/S: Con cái ít khi nghe lời bố mẹ dặn phải chăm học. Chúng nhìn bố mẹ ngồi học, rồi tự khắc học theo.