Nếu phải chọn một cuộc họp quen thuộc nhất trong đời sống doanh nghiệp, thì đó chính là cuộc họp giữa chủ doanh nghiệp và kế toán. Quen đến mức nhiều người nghĩ rằng: họp thế nào cũng được. Nhưng cũng chính vì sự quen thuộc đó, rất nhiều rủi ro thuế lớn lại bắt đầu từ những cuộc họp tưởng như vô hại.
Phần lớn các cuộc họp với kế toán diễn ra theo một kịch bản quen thuộc: chủ doanh nghiệp hỏi “tháng này lãi lỗ thế nào”, kế toán trả lời bằng vài con số, rồi kết thúc bằng một câu nghe rất yên tâm: “Thuế ổn anh/chị ạ.” Cuộc họp trôi qua nhanh, nhẹ, không căng thẳng – và cũng không để lại điều gì thực sự có giá trị quản trị.
Vấn đề nằm ở chỗ: kế toán không sai, nhưng cuộc họp thì sai mục tiêu.
Thuế không phải là thứ để hỏi cho yên tâm. Thuế là thứ để hiểu. Và muốn hiểu, cuộc họp với kế toán phải khác đi – khác từ cách đặt câu hỏi, cách lắng nghe, cho đến cách kết luận.
Một chủ doanh nghiệp từng nói với tôi: “Tôi không cần biết chi tiết nghiệp vụ, tôi chỉ cần biết có rủi ro hay không.” Nghe thì rất hợp lý. Nhưng thực tế, không có rủi ro nào tự nhiên xuất hiện. Rủi ro luôn sinh ra từ những chi tiết rất nhỏ mà không ai hỏi tới. Khi chủ doanh nghiệp bỏ qua chi tiết, họ vô tình bỏ luôn khả năng kiểm soát.
Họp đúng với kế toán không phải là họp để kiểm tra, mà là họp để soi vào dòng chảy của doanh nghiệp. Không hỏi “số này đúng hay sai”, mà hỏi “vì sao số này lại như vậy”. Không hỏi “đã nộp thuế chưa”, mà hỏi “nghĩa vụ thuế này sinh ra từ đâu”. Khi câu hỏi thay đổi, vai trò của kế toán cũng thay đổi: từ người ghi chép sang người giải thích bản chất vận hành.
Có một ranh giới rất mong manh mà nhiều chủ doanh nghiệp hay bước nhầm: hoặc là can thiệp quá sâu vào nghiệp vụ kế toán, hoặc là buông hoàn toàn cho kế toán tự xoay. Cả hai đều nguy hiểm. Can thiệp quá sâu khiến kế toán làm theo ý chủ, mất đi tính độc lập nghề nghiệp. Buông hoàn toàn khiến chủ doanh nghiệp mất khả năng nhận diện rủi ro từ sớm. Cuộc họp đúng nằm ở giữa: chủ doanh nghiệp không làm kế toán, nhưng hiểu logic kế toán đang phản ánh điều gì.
Một cuộc họp có giá trị thường xoay quanh vài câu hỏi rất “đời”:
– Khoản này phát sinh do quyết định kinh doanh nào?
– Nếu cơ quan thuế hỏi, mình sẽ giải thích bằng quy trình hay bằng cảm giác?
– Chỗ nào đang phụ thuộc quá nhiều vào con người, chỗ nào đã có hệ thống?
Những câu hỏi đó không nhằm tìm lỗi, mà nhằm tìm điểm yếu. Và chỉ khi điểm yếu được nói ra trong phòng họp nội bộ, doanh nghiệp mới có cơ hội gia cố trước khi ai đó bên ngoài chạm tới.
Điều quan trọng nhất trong họp với kế toán không nằm ở nội dung, mà nằm ở thái độ. Khi chủ doanh nghiệp xem kế toán là “người xử lý giấy tờ”, họ sẽ chỉ nhận được câu trả lời an toàn. Khi xem kế toán là “người phản ánh sức khỏe doanh nghiệp”, họ sẽ nhận được sự thật – đôi khi không dễ nghe, nhưng rất cần thiết.
Thuế không sợ doanh nghiệp sai. Thuế chỉ sợ doanh nghiệp không hiểu vì sao mình sai. Và nơi đầu tiên để hiểu điều đó không phải là bàn thanh tra, mà là bàn họp giữa chủ doanh nghiệp và kế toán.
Trong bài tiếp theo của chuỗi “Tư duy thuế cho chủ doanh nghiệp”, chúng ta sẽ đi sâu vào một câu hỏi rất nhạy cảm nhưng không thể né tránh: khi nào nên tin kế toán, và khi nào chủ doanh nghiệp bắt buộc phải tự mình kiểm soát? Đây là ranh giới quyết định sự an toàn dài hạn của rất nhiều doanh nghiệp.
Mr Wick Kiểm toán - ATC Academy
Đào tạo, Tư vấn Giải pháp cho Doanh nghiệp, Hộ Kinh doanh
Liên hệ Đào tạo KTTH, KTT và Tax Tel: 093 670 9396
