Có câu nói rằng thép đã tôi thế đấy, câu này vốn là tên một cuốn tiểu thuyết Liên Xô mà thế hệ cha chú mình ai cũng thuộc, và người ta hay dùng nó để ca ngợi gian khổ. Tôi thì đọc nó theo nghĩa của người thợ rèn, thanh thép không tự cứng lên được, nó cứng là vì đã bị nung đỏ rồi nện búa, xong lại bị nhúng vào nước lạnh, thiếu một công đoạn thì nó mãi chỉ là một thanh sắt mềm.
Nếu được quay lại nói chuyện với chính mình của những năm đầu vào nghề, có lẽ tôi chỉ nói một câu, là cảm ơn vì đã không bỏ cuộc. Hồi đó tôi ghét áp lực của nghề kế toán lắm. Ghét những deadline dồn dập cuối tháng, cuối quý, cái này chưa xong cái kia đã đến hạn. Rồi những lần phải làm lại từ đầu chỉ vì một sai sót nhỏ mà cả bảng cân đối lệch theo. Ghét nhất là những buổi giải trình, ngồi trước những câu hỏi gắt gao mà phải bảo vệ từng con số một.
Tôi từng coi những thứ đó là kẻ thù, là cái làm cho nghề này khắc nghiệt một cách vô lý.
Mãi sau này nhìn lại tôi mới hiểu, đó chính là lửa và búa của lò rèn. Deadline nung cho mình cái kỷ luật, đến hạn nộp tờ khai thì có ốm cũng phải ngồi dậy mà làm, lâu dần thành nếp, chẳng cần ai nhắc. Những lần làm lại là những nhát búa, đau, ê chề, nhưng nhờ thế mà mắt mình quen dò từng dòng sổ cái, thấy một con số lạ là khựng lại ngay.
Còn những buổi giải trình với cán bộ thuế, với kiểm toán, là lúc thanh thép bị nhúng vào nước lạnh, mình học được cách đứng vững và nói rõ điều mình tin, vì sau lưng mình là chứng từ, là sổ sách đã làm cẩn thận.
Tôi trở thành người như hôm nay là nhờ những thứ ấy.
Chỉ có điều, người thợ rèn giỏi cũng biết thanh thép nào tôi quá tay thì giòn, gõ mạnh là gãy. Áp lực trong nghề cũng thế, có loại tôi luyện mình, có loại chỉ bào mòn mình. Một công ty bắt kế toán làm sai luật rồi đẩy hết rủi ro về phía bạn, một ông sếp tháng nào cũng mắng nhân viên trước mặt cả phòng cho hả giận, những thứ đó không phải lửa rèn gì cả, đó là toxic, và biết bỏ đi cũng là một thứ bản lĩnh. Hãy phân biệt cho rõ, đừng cái khổ nào cũng gồng lên mà gọi là trui rèn.
Còn nếu cái khổ bạn đang chịu là cái khổ của nghề, mùa quyết toán tối mặt, sổ lệch phải dò đến khuya, thì tôi không bảo bạn phải vui. Tôi chỉ mong bạn hiểu rằng mình đang nằm trên đe. Có những thử thách lúc đó đau thật, nhưng phải mấy năm sau mình mới thấy được cái ích của nó. Bạn biết đấy, kế toán lâu năm nào cũng có vài mùa quyết toán mà nhắc lại vẫn còn rùng mình, và cũng chính họ là người bình tĩnh nhất mỗi khi công ty có chuyện.
Một ngày nào đó bạn sẽ nhìn lại khoảnh khắc này và thấy mình đã gan lỳ hơn mình tưởng nhiều.
Thép nào muốn thành dao cũng phải qua lửa, đó là số của thép, còn kế toán nào muốn đứng vững trong nghề cũng phải qua vài mùa áp lực tối mặt, đó là cái số mà nghề này đã định sẵn cho mình.