Thời gian gần đây có một số Hộ kinh doanh và cả vài chuyên gia cho rằng phương pháp tính thuế hiện nay của Hộ kinh doanh là thuế chồng thuế. Nhiều người cho rằng tính thuế trên doanh thu là thiệt thòi, nhất là những lúc làm ăn lỗ. Nghe qua thì hợp lý, vì ai cũng muốn sự công bằng. Nhưng công bằng trong thuế không chỉ dựa vào cảm giác của người nộp, mà dựa vào khả năng vận hành của chính mô hình kinh doanh ấy.
Thật ra không có chuyện thuế chồng thuế theo nghĩa “nộp trùng”, “nộp hai lần trên cùng một thứ”. Thuế nào cũng có bản chất và vai trò của nó. Thuế GTGT đánh vào tiêu dùng, thuế TNCN đánh vào thu nhập. Hai sắc thuế đứng ở hai vị trí khác nhau của dòng tiền. Câu chuyện “chồng” hay “không chồng” đôi khi chỉ là góc nhìn. Khi mình đứng ở vị trí hộ kinh doanh nhỏ, thấy doanh thu bị tính thuế trong khi lãi chưa kịp về túi, cảm giác khó chịu là điều dễ hiểu. Nhưng cảm giác không phải lúc nào cũng diễn giải đúng bản chất của hệ thống thuế.
Nếu có điểm chưa phù hợp, thì nó nằm ở chỗ khác. Có thể là ngưỡng doanh thu chịu thuế chưa tinh tế với một số ngành nhỏ lẻ. Có thể là thuế suất một vài lĩnh vực cần điều chỉnh chút ít để sát với thực tế. Nhưng bản chất của thuế không sai. Sai sót, nếu có, nằm ở “liều lượng”, không nằm ở “bài thuốc”.
Đừng vội nghĩ rằng chuyển sang khấu trừ thuế GTGT và tính thuế TNCN trên lợi nhuận sẽ giải quyết những băn khoăn đó. Ở thời điểm này, nghe có vẻ công bằng: lời thì nộp, lỗ thì thôi. Nhưng đời kinh doanh không phải lúc nào cũng nằm gọn trong hai chữ lời lỗ. Rồi sẽ có lúc bạn nhìn lại và thấy rằng phương pháp tính trên doanh thu từng là điểm tựa để bạn đi qua những tháng ngày thiếu ổn định.
Khấu trừ và tính thuế trên lợi nhuận không chỉ là thay đổi công thức. Nó yêu cầu bạn bước vào một mô hình vận hành hoàn toàn khác. Nơi mọi chi phí đều phải có chứng từ tương ứng. Nơi doanh thu phải khớp từng hóa đơn, từng thời điểm, từng quy trình kiểm soát nội bộ. Nơi một sai sót nhỏ cũng có thể khiến bạn phải điều chỉnh cả tháng sổ sách.
Đó là lý do những ai từng làm kế toán lâu năm đều thở dài trước cơ chế này. Không phải vì nó khó, mà vì nó đòi hỏi nền tảng. Hai yếu tố mà phần lớn hộ kinh doanh chưa có. Đó là hệ thống kiểm soát nội bộ và đội ngũ nhân sự chuyên trách. Thiếu hai thứ này mà bước vào phương pháp khấu trừ chẳng khác gì chèo thuyền ra biển lớn khi sóng đang lên. Không phải không đi được, nhưng cái giá phải trả bằng thời gian và công sức sẽ không dễ chịu.
Tính thuế trên doanh thu thật ra bảo vệ bạn nhiều hơn bạn tưởng. Rõ, gọn, ít rủi ro sai sót. Bạn tập trung vào bán hàng, không bị kéo vào mê cung chứng từ. Và quan trọng hơn, nó cho bạn khoảng thở để xây nền tảng kinh doanh.
Một số người ao ước không còn cảnh “thuế chồng thuế”. Nhưng khi mong điều ấy, họ vô tình đang hướng mình vào phương pháp khấu trừ, nơi mọi thứ vận hành như doanh nghiệp. Và doanh nghiệp thì cần bộ máy doanh nghiệp, chứ không chỉ tấm biển hộ kinh doanh.
Hãy nhìn mọi thứ bằng con mắt bình tĩnh hơn. Mỗi phương pháp đều là một bài kiểm tra phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Nếu bạn đang ở giai đoạn mà tính thuế theo doanh thu giúp bạn vận hành ổn định, hãy xem đó như một điều may mắn. Nó là chiếc phanh an toàn trước khi bạn sẵn sàng leo dốc cao hơn.
Rồi một lúc nào đó, khi hộ kinh doanh của bạn lớn mạnh hơn, có quy trình, có nhân sự, có hệ thống, bạn sẽ nhìn lại và hiểu rằng giai đoạn tính thuế theo doanh thu đã giúp bạn trưởng thành thế nào. Và bạn sẽ mỉm cười vì biết mình đã đi đúng nhịp của cuộc chơi này.
Mr Wick Kiểm toán - ATC Academy
Đào tạo, Tư vấn Giải pháp cho Doanh nghiệp, Hộ Kinh doanh
Tel: 093 670 9396
Tham gia Group Kế toán Hộ Kinh Doanh: https://www.fb.com/groups/ketoanhkd
